Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Chủ nhật - 07/10/2018 12:29 489 0
Tháng mười, lịch Phụng vụ Công giáo dành trọn riêng cho giáo dân kính Đức Bà lần chuỗi Mân côi, với 15 ngắm vui – thương – mừng về màu nhiệm cứu chuộc (Ngày nay thêm 5 ngắm sự sáng).
Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Kinh VĂN CÔI THÁNH NGUYỆT TÁN TỤNG THI CA (Thơ ca khen ngợi: tháng thánh Văn côi) trong nội dung chính có VĂN CÔI THẬP NGŨ SỰ THI CA (Thơ ca mười lăm sự Văn côi).

Vậy ai là tác giả bài kinh này, xin tham khảo trích một đoạn viết của ông Lê Đình Bảng, nhà nghiên cứu thơ văn Công giáo:

…”Văn Côi Thánh Nguyệt Tán Tụng Thi Ca do cử nhân Phạm Trạch Thiện, gồm 252 câu thơ phức hợp (thất ngôn liên vận, lục bát và biến thể lục bát), một áng kinh văn đã thực sự đi vào lòng người và tồn tại đến nay ở nhiều cộng đoàn dân Chúa. Sở dĩ bản văn này còn sống mãi trong dòng chảy của lễ nhạc phụng tự, vì nó hội đủ những nhân tố làm nên một tác phẩm văn học nghệ thuật: Lời hay, ý đẹp, kết cấu chặt chẽ, lại có cả cung giọng như dân ca dân nhạc Việt Nam. Khi thì khấp khởi reo vui như điệu xuân nữ, lưu thủy, hành vân: lúc lại bi ai sầu tình, ủ dột như điệu lâm khốc, biệt hành….(hết trích).

Bản gốc kinh được viết bằng chữ Nôm, nội dung kinh lại hay sử dụng âm Hán tự (đôi khi Việt hoá tiếng Bồ- La) lại có những âm Việt cổ đã mai một ngày nay không còn sử dụng, nên có các chữ không hiểu nghĩa nhưng vì học thuộc lòng, cứ thế mà đọc làu làu. Nay tôi  giải thích các từ ngữ đó, để cho thấu hiểu đúng nghĩa với “khẩu tụng tâm suy” nhá bà con nhà đạo! Xin mở bản kinh ra để dễ bề đối chiếu.

***

1-Tràng châu: chuỗi ngọc.

2-Bao nả: (phương ngữ) bao nhiêu.

3-Chăng tá: chẳng nhẽ.

4-Ruộng Y-ghê: Y-ghê: nghĩa là Giáo hội, (phiên âm từ tiếng Bồ Đào nha Igreja hoặc tiếng Tây Ban Nha Iglesia, bắt nguồn từ tiếng Latin Ecclesia, có gốc từ tiếng Hy Lạp)

5-Tư mộ công ân: mến công ơn cách riêng

6-Mộc bản thùy nguyên giai hữu tự,Ðức cơ phúc chí khỉ vô do:

Gốc cây từ trước đều đã có thứ tự, tâm đức trong lòng khởi đầu đã có sẵn (vô do là không rõ nguyên nhân, dưng không). Có bản kinh viết “vô ro” là phương ngữ 1 số tỉnh miền Bắc, không có trong Từ điển Hán- Việt.

7-Khai tác thánh chi đồ: Khai mở miền đất thánh.

8-Kìa Hà lạc thấy còn cảm thán, Nọ cam đường thi tán tam chương:

Điển tích cổ chữ Hán:

Hà lạc: một quẻ bói trong Kinh Dịch.

Cam đường: xưa ông Thiệu Bá truyền đức chính của vua Văn Vương dưới gốc cây đỗ lễ (cây cam đường) Khổng tử trong kinh Thi làm bài thơ chỉ có 3 dòng .

Tế phế cam đường 
Vật tiễn vật phạt. 
Thiệu Bá sở bạt.

Dịch nghĩa: 

Cây cam đường un tùm, 
Chớ xén chớ chặt, 
Vì là nơi ông Thiệu Bá ở đấy.

Vậy câu này có nghĩa: Kìa quẻ bói khi thấy còn than thở, đó cây cam đường  còn ca tụng ba hồi. (phải đọc tiếp nối câu dưới mới hiểu rõ mạch thơ)

9-Ngoạn hứng chỉn không bao là chán: ngắm thích mãi không khi nào chán.

10-Tự nhi sinh tử tử nhi sinh: Từ sống và chết, chết rồi lại được sống.

11- Con về giữ vẹn đạo thần hôn: thần hôn là sớm chiều.

12- Thánh Simê kính tạ khen Người; Simê là cụ Si-mê-on ẵm kính Chúa hài đồng khi Đức mẹ dâng trong đền thờ.

13-Cảm nhớ khong khen công cứu chuộc: khong có nghĩa là khoanh tay, khúm núm, cúi đầu; một số bản in sai thành "không" (hoàn toàn khác nhau)

14-Thái linh chi giả tư kỷ bản, Chước lễ toàn giả thám kỷ nguyên:
Đấng linh thiêng cho riêng mình có cội, múc lấy khuôn mẫu (để) tất cả mọi người tìm ra được nguồn .

 15-Thanh hư linh hựu quang mang khải, Hồng bạch huyền hoa phúc úc khai:  Trời xanh thiêng liêng phù hộ, ánh sáng mở tràn đầy .
Hoa hồng huyền nhiệm giãi ra, phước ân nở chẳng quên.
Chữ bạch huyền ở đây không phải là trắng đen mà giãi bày một huyền nhiệm.

Khẩu tụng tâm suy là vậy! Đấy vỡ nhẽ ra rồi nhá!

 

Bùi Nghiệp

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  • Thông báo Mục vụ tháng 9-10/2019
     07/09/2019 03:40

    Thông báo Mục vụ tháng 9-10/2019

    Văn phòng Tòa Giám mục xin thông báo cùng Gia đình Giáo phận chương trình sinh hoạt mục vụ chung trong tháng 9&10 năm 2019 như sau:
    Tiền Chủng viện Giáo phận khai giảng Năm học mới
     04/09/2019 22:39

    Tiền Chủng viện Giáo phận khai giảng Năm học mới

    Sáng ngày 2-9-2019, vào lúc 6h00 tại nhà thờ Chính tòa Giáo phận Lạng Sơn-Cao Bằng, Đức Giám Mục Giuse giáo phận đã cử hành Thánh lễ giỗ lần thứ 21 của Đức Cha Vinh Sơn Phaolo Phạm Văn Dụ, Giám Mục tiên khởi của Giáo phận và cầu nguyện cho niên học mới của Tiền chủng viện Têrêsa Hài Đồng Giêsu.
  • Thánh lễ đồng tế tại Nhà thờ Chính Toà Lạng Sơn sáng ngày 02/9/2019
     01/09/2019 20:44

    Thánh lễ đồng tế tại Nhà thờ Chính Toà Lạng Sơn sáng ngày 02/9/2019

    Hồi 6 giờ sáng hôm nay 02/9/2019, tại Nhà thờ Chính Toà Lạng Sơn, Đức cha Giuse đã chủ sự Thánh lễ đồng tế trọng thể: cầu nguyện cho quốc thái dân an nhân ngày Quốc khánh Việt nam, cầu nguyện cho Đức cha cố Vinhson Phaolo Phạm Văn Dụ nhân dịp giỗ 21 năm, cầu nguyện cho Ứng sinh Tiền Chủng viện nhân ngày lễ Khai giảng niên học 2019-2020.
    Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức tại GIáo xứ Bản Lìm
     01/09/2019 11:13

    Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức tại GIáo xứ Bản Lìm

    Vào hồi 19 giờ 30 tối Chúa nhật 01/9/2019, tại Thánh đường Giáo xứ Bản Lìm đã diễn ra một Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức khá đặc biệt. Đức cha Giuse Giáo phận đặt tay ban Bí tích này cho 8 người lớn là những Tân tòng đã được rửa tội từ mấy năm trở lại đây. Bầu khí Phụng vụ Thánh lễ được cử hành trang trọng và đầy cảm động.
  • Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức và Rước lễ lần đầu tại Giáo xứ Đồng Đăng
     31/08/2019 12:33

    Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức và Rước lễ lần đầu tại Giáo xứ Đồng Đăng

    Chiều thứ Bảy, ngày 31 tháng 8 năm 2019, đông đảo mọi thành phần Dân Chúa Giáo xứ Đồng Đăng (Giáo hạt Lạng Sơn) sốt sắng hiệp dâng Thánh lễ do Đức Giám mục Giáo phận chủ sự tại Thánh đường Giáo xứ. Đức cha đã ban Bí tích Thêm Sức và cho một số em thiếu nhi được Rước lễ lần đầu trong Thánh lễ.
    Legio Mariae - Curia Lạng Sơn: Họp định kỳ bầu Ban quản trị và Thánh lễ Tạ ơn
     29/08/2019 07:24

    Legio Mariae - Curia Lạng Sơn: Họp định kỳ bầu Ban quản trị và Thánh lễ Tạ ơn

    Trong Nhân dịp mừng kỷ niệm 71 năm Legio Mariae hiện diện tại Việt Nam, Curia Lạng Sơn tổ chức Thánh Lễ Tạ ơn Thiên Chúa, Cảm tạ Đức Mẹ và cầu nguyện cho các thành viên trong hội và các Presidia về dự phiên họp định kỳ tháng 8, trong đó có bầu cử Ban quản trị mới của Hội đồng Curia.
  • Giáo xứ Ngạn Sơn: Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức và Rước lễ lần đầu
     25/08/2019 19:24

    Giáo xứ Ngạn Sơn: Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức và Rước lễ lần đầu

    Vào hồi 19 giờ 15 chiều Chúa nhật XXI Thường Niên, ngày 25 tháng 8 năm 2019, tại Nhà thờ Ngạn Sơn, Đức cha Giuse Châu Ngọc Tri – Giám mục Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng, đã chủ sự Thánh lễ ban Bí tích Thêm Sức và Rước lễ lần đầu cho một số em thiếu nhi trong Giáo xứ.
    Mừng Đại thượng thọ Bà Cố Lucia Nguyễn Thị Chín
     20/08/2019 06:26

    Mừng Đại thượng thọ Bà Cố Lucia Nguyễn Thị Chín

    Ngày 13 tháng 8 năm 2019 vừa qua, cộng đồng Dân Chúa Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng hiệp ý cùng gia đình và thân hữu của Đức cha Giáo phận hân hoan dâng lời tạ ơn Thiên Chúa dịp mừng Đại thượng thọ 100 tuổi của Bà cố Lucia Nguỹễn Thị Chín là Thân mẫu của Đức cha.
  • Tĩnh tâm tháng 8/2019 của Linh mục và Tu sỹ Giáo phận Lạng sơn Cao bằng.
     10/08/2019 11:15

    Tĩnh tâm tháng 8/2019 của Linh mục và Tu sỹ Giáo phận Lạng sơn Cao bằng.

    Chiều ngày 07 tháng 8 vừa qua, các Linh mục ,Tu sỹ, Chủng sinh và Ứng sinh của Giáo phận đã có buổi tĩnh tâm thường kỳ tháng 8/2019 tại Toà Giám mục Lạng Sơn. Đức cha Giuse đã có bài chia sẻ hướng dẫn mỗi người tĩnh tâm trong dịp này. Sau đây là những ý tưởng chính của bài chia sẻ:
    Đức Giám mục Giáo phận gặp gỡ Chủng sinh và Ứng sinh.
     08/08/2019 22:19

    Đức Giám mục Giáo phận gặp gỡ Chủng sinh và Ứng sinh.

    Năm học 2019-2020 Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng có 28 Đại Chủng sinh, được gửi đi tu học ở nhiều Chủng viện khác nhau. Có 24 ứng sinh Tiền Chủng viện Têresa trong đó có 7 anh em ứng sinh mới được nhận vào năm I sau kỳ tuyển sinh ơn gọi tháng 6 vừa qua. 

  • Sứ điệp của Đức Thánh Cha Phanxicô nhân ngày Thế giới Truyền Giáo năm 2019
     10/09/2019 20:56

    Sứ điệp của Đức Thánh Cha Phanxicô nhân ngày Thế giới Truyền Giáo năm 2019

    Ngày 9/6/2019, Lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, ĐTC.Phanxicô gửi Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền giáo 2019 sẽ được cử hành vào Chúa nhật 20/10 tới đây. Chủ đề Sứ điệp lấy từ chủ đề của Tháng Truyền giáo: “Được chịu phép rửa và được sai đi: Hội Thánh của Chúa Kitô trong sứ mạng giữa thế giới”.
    Giáo hội tại Thánh địa gia tăng chuẩn bị cho Tháng truyền giáo đặc biệt
     02/09/2019 03:58

    Giáo hội tại Thánh địa gia tăng chuẩn bị cho Tháng truyền giáo đặc biệt

    Thứ bảy ngày 31 tháng 8, tại văn phòng Các Hội giáo hoàng truyền giáo (Pom) ở Haifa một cuộc gặp gỡ để bàn về vấn đề chuẩn bị cho Tháng truyền giáo đặc biệt tại Đất Thánh. Cha Mikhael Abdo Abdo, Giám đốc quốc gia của Các Hội giáo hoàng truyền giáo điều phối cuộc gặp gỡ. Có khoảng 20 tham dự viên đại diện cho các hoạt động mục vụ khác nhau của khu vực.
  • Khoá bồi dưỡng về thần học và truyền giáo tại Vũng Tàu
     10/07/2019 21:53

    Khoá bồi dưỡng về thần học và truyền giáo tại Vũng Tàu

    Từ ngày 1-6 tháng 7 vừa qua, tại Đền Thánh Đức Mẹ Bãi Dâu, giáo phận Bà Rịa diễn ra hai khóa bồi dưỡng thần học và truyền giáo dành cho 130 tham dự viên, bao gồm bề trên các hội dòng, giáo sư chủng viện và học viện, linh mục và các tu sĩ trẻ.
    Kinh nguyện cho việc truyền giáo
     04/07/2019 00:06

    Kinh nguyện cho việc truyền giáo

    Lạy Chúa Chúa đã muốn mọi dân tộc là phần tử liên đới của nhân loại và phát triển tuỳ theo ơn sủng Chúa ban, xin đổ đầy tình yêu Chúa vào lòng con cái Chúa để họ hăng say lo lắng cho phần rỗi của anh em mình và vì Chúa đã trao phó trái đất cho con người sử dụng cho công cuộc phát triển...
  • Đức Thánh Cha gửi Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền giáo 2019
     10/06/2019 12:14

    Đức Thánh Cha gửi Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền giáo 2019

    Ngày 9/6/2019, Lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, Đức Thánh Cha Phanxicô gửi Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền giáo 2019 sẽ được cử hành vào Chúa nhật 20/10 tới đây. Chủ đề của Sứ điệp được lấy từ chủ đề của Tháng Truyền giáo: “Được chịu phép rửa và được sai đi: Giáo Hội của Chúa Kitô trong sứ mạng giữa thế giới”.
    Chúa Thánh Thần và Ngôi Lời trong sứ vụ Truyền giáo
     08/06/2019 11:18

    Chúa Thánh Thần và Ngôi Lời trong sứ vụ Truyền giáo

    Trước hết chúng ta cùng nhau xác tín lại sứ vụ truyền giáo của chúng ta là gì theo các sách Phúc Âm (A); kế đến, chúng ta tìm hiểu vai trò của Chúa Kitô và Chúa Thánh Thần trong sứ vụ truyền giáo của Hội Thánh (B); và sau cùng chúng ta cùng nhau khám phá những nẻo đường của Lời Chúa, qua đó chúng ta thực thi sứ vụ truyền giáo (C).
  • Những thách đố với các Hội Giáo Hoàng Truyền Giáo
     29/05/2019 10:30

    Những thách đố với các Hội Giáo Hoàng Truyền Giáo

    Chủ tịch các Hội Giáo Hoàng truyền giáo, Đức TGM Giampietro Dal Toso, kêu gọi tăng cường nền tảng thần học cho các hoạt động truyền giáo, và tìm phương thức lạc quyên mới, đứng trước sự suy giảm các ngân khoản tài trợ cho các hoạt động truyền giáo của Giáo Hội.
    Đôi vợ chồng truyền giáo Roberto Aita và Loira
     25/05/2019 22:35

    Đôi vợ chồng truyền giáo Roberto Aita và Loira

    Lời chứng đôi vợ chồng truyền giáo Roberto Aita và Loira: chữa lành khởi đi từ cuộc gặp gỡ với một Con Người, không phải với giáo điều
  • Nói chuyện với một người vô thần về Kitô giáo
     24/05/2019 09:21

    Nói chuyện với một người vô thần về Kitô giáo

    Cách đây không lâu, chủ nghĩa vô thần là một hệ thống tín ngưỡng mà họ không dám nói tên. Ngay cả người hoài nghi hăng hái nhất cũng có lúc miễn cưỡng bảy tỏ niềm tin, hoặc chí ít là đối với những phúc lành là nguồn cội của nhân loại.
    Nói về đức tin với người không tin
     24/05/2019 09:20

    Nói về đức tin với người không tin

    ĐGH Phanxicô đã và đang thể hiện “phong cách nghèo khó” của Thánh Phanxicô Assisi, báo giới gọi đó là “hiện tượng Phanxicô” hoặc “hệ quả Phanxicô”. Quả thật, Giáo hội Công giáo đang “thay da, đổi thịt” nhờ Đức Phanxicô.

Đăng ký nhận bản tin
Nhập email để nhận được những tin tức mới nhất từ chúng tôi.
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập28
  • Máy chủ tìm kiếm7
  • Khách viếng thăm21
  • Hôm nay8,940
  • Tháng hiện tại164,049
  • Tổng lượt truy cập3,358,970
Đánh giá website

Quý vị đánh giá website GPLS thế nào?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây