Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Chủ nhật - 07/10/2018 12:29 1.063 0
Tháng mười, lịch Phụng vụ Công giáo dành trọn riêng cho giáo dân kính Đức Bà lần chuỗi Mân côi, với 15 ngắm vui – thương – mừng về màu nhiệm cứu chuộc (Ngày nay thêm 5 ngắm sự sáng).
Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Kinh VĂN CÔI THÁNH NGUYỆT TÁN TỤNG THI CA (Thơ ca khen ngợi: tháng thánh Văn côi) trong nội dung chính có VĂN CÔI THẬP NGŨ SỰ THI CA (Thơ ca mười lăm sự Văn côi).

Vậy ai là tác giả bài kinh này, xin tham khảo trích một đoạn viết của ông Lê Đình Bảng, nhà nghiên cứu thơ văn Công giáo:

…”Văn Côi Thánh Nguyệt Tán Tụng Thi Ca do cử nhân Phạm Trạch Thiện, gồm 252 câu thơ phức hợp (thất ngôn liên vận, lục bát và biến thể lục bát), một áng kinh văn đã thực sự đi vào lòng người và tồn tại đến nay ở nhiều cộng đoàn dân Chúa. Sở dĩ bản văn này còn sống mãi trong dòng chảy của lễ nhạc phụng tự, vì nó hội đủ những nhân tố làm nên một tác phẩm văn học nghệ thuật: Lời hay, ý đẹp, kết cấu chặt chẽ, lại có cả cung giọng như dân ca dân nhạc Việt Nam. Khi thì khấp khởi reo vui như điệu xuân nữ, lưu thủy, hành vân: lúc lại bi ai sầu tình, ủ dột như điệu lâm khốc, biệt hành….(hết trích).

Bản gốc kinh được viết bằng chữ Nôm, nội dung kinh lại hay sử dụng âm Hán tự (đôi khi Việt hoá tiếng Bồ- La) lại có những âm Việt cổ đã mai một ngày nay không còn sử dụng, nên có các chữ không hiểu nghĩa nhưng vì học thuộc lòng, cứ thế mà đọc làu làu. Nay tôi  giải thích các từ ngữ đó, để cho thấu hiểu đúng nghĩa với “khẩu tụng tâm suy” nhá bà con nhà đạo! Xin mở bản kinh ra để dễ bề đối chiếu.

***

1-Tràng châu: chuỗi ngọc.

2-Bao nả: (phương ngữ) bao nhiêu.

3-Chăng tá: chẳng nhẽ.

4-Ruộng Y-ghê: Y-ghê: nghĩa là Giáo hội, (phiên âm từ tiếng Bồ Đào nha Igreja hoặc tiếng Tây Ban Nha Iglesia, bắt nguồn từ tiếng Latin Ecclesia, có gốc từ tiếng Hy Lạp)

5-Tư mộ công ân: mến công ơn cách riêng

6-Mộc bản thùy nguyên giai hữu tự,Ðức cơ phúc chí khỉ vô do:

Gốc cây từ trước đều đã có thứ tự, tâm đức trong lòng khởi đầu đã có sẵn (vô do là không rõ nguyên nhân, dưng không). Có bản kinh viết “vô ro” là phương ngữ 1 số tỉnh miền Bắc, không có trong Từ điển Hán- Việt.

7-Khai tác thánh chi đồ: Khai mở miền đất thánh.

8-Kìa Hà lạc thấy còn cảm thán, Nọ cam đường thi tán tam chương:

Điển tích cổ chữ Hán:

Hà lạc: một quẻ bói trong Kinh Dịch.

Cam đường: xưa ông Thiệu Bá truyền đức chính của vua Văn Vương dưới gốc cây đỗ lễ (cây cam đường) Khổng tử trong kinh Thi làm bài thơ chỉ có 3 dòng .

Tế phế cam đường 
Vật tiễn vật phạt. 
Thiệu Bá sở bạt.

Dịch nghĩa: 

Cây cam đường un tùm, 
Chớ xén chớ chặt, 
Vì là nơi ông Thiệu Bá ở đấy.

Vậy câu này có nghĩa: Kìa quẻ bói khi thấy còn than thở, đó cây cam đường  còn ca tụng ba hồi. (phải đọc tiếp nối câu dưới mới hiểu rõ mạch thơ)

9-Ngoạn hứng chỉn không bao là chán: ngắm thích mãi không khi nào chán.

10-Tự nhi sinh tử tử nhi sinh: Từ sống và chết, chết rồi lại được sống.

11- Con về giữ vẹn đạo thần hôn: thần hôn là sớm chiều.

12- Thánh Simê kính tạ khen Người; Simê là cụ Si-mê-on ẵm kính Chúa hài đồng khi Đức mẹ dâng trong đền thờ.

13-Cảm nhớ khong khen công cứu chuộc: khong có nghĩa là khoanh tay, khúm núm, cúi đầu; một số bản in sai thành "không" (hoàn toàn khác nhau)

14-Thái linh chi giả tư kỷ bản, Chước lễ toàn giả thám kỷ nguyên:
Đấng linh thiêng cho riêng mình có cội, múc lấy khuôn mẫu (để) tất cả mọi người tìm ra được nguồn .

 15-Thanh hư linh hựu quang mang khải, Hồng bạch huyền hoa phúc úc khai:  Trời xanh thiêng liêng phù hộ, ánh sáng mở tràn đầy .
Hoa hồng huyền nhiệm giãi ra, phước ân nở chẳng quên.
Chữ bạch huyền ở đây không phải là trắng đen mà giãi bày một huyền nhiệm.

Khẩu tụng tâm suy là vậy! Đấy vỡ nhẽ ra rồi nhá!

 

Bùi Nghiệp

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  • Đêm hoan ca Phục Sinh 2021 tại nhà thờ Chính Toà
     10/04/2021 23:30

    Đêm hoan ca Phục Sinh 2021 tại nhà thờ Chính Toà

    Tối thứ 5 ngày 08/04/2021, tại nhà thờ Chính Tòa đã diễn ra chương trình Hoan ca Phục Sinh với chủ đề: “XIN KỂ CHO CHÚNG TÔI NGHE”, kỷ niệm 5 năm Đức cha Giuse Châu Ngọc Tri về nhận sứ vụ tại Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng và mừng Giáo phận có thêm 3 tiến chức Phó tế.
    Thánh lễ phong chức phó tế tại nhà thờ Chính tòa Lạng Sơn
     10/04/2021 01:36

    Thánh lễ phong chức phó tế tại nhà thờ Chính tòa Lạng Sơn

    Vào lúc 9h30 sáng thứ sáu, ngày 09/04/2021 tại nhà thờ Chính tòa Lạng Sơn, Đức cha Giu-se Châu Ngọc Tri đã long trọng cử hành Thánh lễ truyền chức phó tế cho 3 thầy chủng sinh Giáo phận. Thánh lễ trọng đại này, cũng là lời tạ ơn Thiên Chúa, Đức cha kỷ niệm tròn 5 năm nhận sứ vụ Giáo phận Lạng Sơn-Cao Bằng.
  • Tam Nhật Vượt Qua tại giáo xứ Cửa Nam
     02/04/2021 05:48

    Tam Nhật Vượt Qua tại giáo xứ Cửa Nam

    Tam Nhật Vượt Qua gồm Thứ Năm Tuần Thánh, Thứ Sáu Tuần Thánh, Thứ Bảy Tuần Thánh và Lễ Phục Sinh. Điều này bao gồm Đêm Vọng Phục Sinh, đỉnh cao của Tam Nhật Thánh.
    Phụng vụ Tuần Thánh tại nhà thờ Chính toà
     01/04/2021 05:32

    Phụng vụ Tuần Thánh tại nhà thờ Chính toà

    Tuần Thánh là tuần quan trọng nhất trong Phụng vụ của Giáo Hội. Tuần Thánh để người Kitô hữu tưởng niệm những biến cố đặc biệt trong những ngày cuối cùng cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu để cứu chuộc nhân loại.
  • Thánh lễ Truyền Dầu tại Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng
     31/03/2021 23:53

    Thánh lễ Truyền Dầu tại Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng

    Vào lúc 9 giờ 30 sáng thứ Tư, ngày 31 tháng 3 năm 2021 tại nhà thờ Chính tòa Giáo phận Lạng Sơn-Cao Bằng, Đức cha Giu-se Châu Ngọc Tri Giám mục Giáo phận đã long trọng cử hành Thánh lễ Truyền Dầu. Cùng đồng tế với ngài có các linh mục trong Giáo phận và rất đông bà con giáo dân các giáo xứ về tham dự.
    Tòa Thánh: Giáo hội không thể chúc lành cho các kết hợp giữa người đồng tính
     25/03/2021 22:29

    Tòa Thánh: Giáo hội không thể chúc lành cho các kết hợp giữa người đồng tính

    TÒA THÁNH: GIÁO HỘI KHÔNG THỂ CHÚC LÀNH CHO CÁC KẾT HỢP GIỮA NGƯỜI ĐỒNG TÍNH Hồng Thủy - Vatican News
  • Thông báo Mục vụ Tháng 3 năm 2021 của Văn phòng Tòa Giám mục Lạng Sơn
     13/03/2021 08:21

    Thông báo Mục vụ Tháng 3 năm 2021 của Văn phòng Tòa Giám mục Lạng Sơn

    Thánh lễ trọng thể kính Thánh Giuse được cử hành tại Nhà thờ Chính Tòa, vào lúc 09g30 sáng thứ Sáu, ngày 19/3.
    Thư công bố ứng viên chịu chức Phó Tế
     13/03/2021 00:10

    Thư công bố ứng viên chịu chức Phó Tế

    Giáo phận chúng ta hiện nay có 04 chủng sinh đã mãn các Đại Chủng viện Hà Nội, Xuân Lộc vào cuối tháng 5 năm 2020, và một Thầy đã tốt nghiệp Đại Chủng viện Vinh-Thanh. Đức cha Giuse thông báo về việc chuẩn bị Truyền chức Phó Tế cho các Thầy:
  • Giáo họ Hùng Vương - Giáo xứ Chính tòa mừng kính Thánh Đaminh Đỗ Đình Cẩm bổn mạng
     12/03/2021 05:29

    Giáo họ Hùng Vương - Giáo xứ Chính tòa mừng kính Thánh Đaminh Đỗ Đình Cẩm bổn mạng

    Vào hồi 10 giờ sáng thứ Năm ngày 11 tháng 3 năm 2021, Cộng đoàn Dân Chúa của Giáo họ Hùng Vương thuộc Giáo xứ Chính Tòa Lạng Sơn đã long trọng hiệp dâng Thánh lễ mừng kính Thánh Tử Đạo Đa Minh Đỗ Đình Cẩm là Bổn mạng của Giáo họ. Thánh lễ do Đức cha Giuse chủ sự. Đồng tế với ngài có cha Vinhsơn Vũ Văn Công, quản nhiệm Giáo họ, và quý Cha.
    Ăn năn sám hối
     10/03/2021 20:54

    Ăn năn sám hối

    Sám hối là phải đi đôi với việc hãm mình hy sinh, khi ý thức tình yêu thương Chúa dành cho ta thì việc hãm mình hy sinh không còn là gánh nặng, trái lại còn trở nên nhẹ nhàng cho những ai đang yêu Chúa và yêu người. Hãm mình hy sinh thường đi chung với cầu nguyện. Có cầu nguyện, tiếp xúc với Chúa, gặp gỡ Chúa, cảm nghiệm tình yêu của Chúa, chúng ta sẽ sẵn sàng hy sinh nhiều thứ, và dễ dàng làm chủ bản thân mình.

Đăng ký nhận bản tin
Nhập email để nhận được những tin tức mới nhất từ chúng tôi.
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập79
  • Máy chủ tìm kiếm13
  • Khách viếng thăm66
  • Hôm nay18,460
  • Tháng hiện tại472,777
  • Tổng lượt truy cập10,177,565
Đánh giá website

Quý vị đánh giá website GPLS thế nào?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây