Tết đến nói chuyện về Tết Nguyên Đán

Thứ ba - 15/01/2019 09:01 552 0
Bước sang năm mới Dương lịch thì tâm hồn của những người con Đất Việt dù ở bất cứ nơi đâu cũng bắt đầu nôn nao, nô nức, rộn ràng đón mừng dịp lễ hội lớn nhất trong năm: Tết Nguyên Đán (hay còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm Lịch, Tết Cổ Truyền, hay chỉ đơn giản là Tết).
Nếu như hoa đào xuất hiện trong mọi chợ hoa ở mien Bắc thì hoa mai lại trở thành biểu tượng của miền Nam. Ảnh: Soha.vn
Nếu như hoa đào xuất hiện trong mọi chợ hoa ở mien Bắc thì hoa mai lại trở thành biểu tượng của miền Nam. Ảnh: Soha.vn

1.  Từ ngữ

"Tết" là chữ Nôm, được mượn từ chữ "Tiết" (節)  của Hán Việt mà đọc trại thành “Tết”. Còn "Nguyên Đán" (元旦) là hai chữ Hán Việt. "Nguyên" (元) có nghĩa là sự khởi đầu hay sơ khai; còn "Đán" (旦) có nghĩa là buổi sáng sớm. Nếu đọc đúng theo ngữ pháp Hán Việt thì phải đọc là “Nguyên Đán Tiết” (元旦節). Tết Nguyên Đán được người Trung Quốc ngày nay gọi là “Xuân tiết” (春節), “Tân niên” (新年) hoặc “Nông lịch Tân niên” (農曆新年).


   2.  Nguồn gốc

 
Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ đời Tam Hoàng Ngũ Đế và thay đổi theo từng thời kỳ. Đời Tam đại, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp, làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết. Các vua chúa nói trên quan niệm về ngày giờ "tạo thiên lập địa" như sau: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu thì có đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau.
 
Đến đời Đông ChuKhổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần (thế kỷ 3 TCN), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Đến thời nhà HánHán Vũ Đế (140 TCN) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng giêng. Từ đó về sau, không còn triều đại nào thay đổi về tháng Tết nữa. Vì chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc (nằm trong thế giới Hán hóa) nên Việt Nam cũng có Tết Nguyên Đán vào tháng giêng. Hiện nay dân chúng chỉ ăn tết vài ngày đầu tháng giêng (ba ngày Tết, bảy ngày Xuân).
 
   3.  Tên gọi

Khi chưa có sự du nhập của văn hóa Tây phương thì Việt Nam theo cách tính lịch của Trung Quốc, ta hay gọi là Âm lịch (tính theo chu kì mặt trăng). Tên gọi của năm Âm lịch không gọi theo số như Dương lịch (tính theo chu kì mặt trời) mà dùng tên ghép gồm hai chữ. Chữ đầu là một trong 10 thiên can (Giáp, Ất, Bính, Ðinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý).  Chữ thứ nhì là một trong 12 địa chi (Tý, Sửu, Dần, Mão hay Mẹo, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi).  Mười hai địa chi là tên 12 con vật.  Vì bội số chung của 10 (thiên can) và 12 (địa chi) là 60, nên cứ 60 năm thì hết một chu trình kết hợp giữa các thiên can và địa chi. Cho nên, cứ 60 năm thì tên gọi các năm lặp lại như cũ.

Theo chu trình thì năm nay là sự kết hợp thứ 29 giữa thiên can Nhâm (壬 : thủy dương) và địa chi Thìn (辰 : con rồng). Bởi thế, Âm lịch năm nay được gọi là năm Nhâm Thìn (壬辰).


   4.  Đón tết

 
Vì có một lịch sử lâu đời, và do sự ảnh hưởng của nhiều luồng văn hóa khác nhau, nên hình thức đón tết của người Việt thật đa dạng và phong phú. Tùy theo hoàn cảnh và nhận thức có khác nhau nên mỗi địa phương hay mỗi Nhóm người có những nét chung và những nét đặc trưng riêng biệt để đón tết.

Ví dụ: Mọi nhà đều sửa sang, quét  dọn, trang trí Bàn thờ, sắm sửa đồ dùng, ăn mặc quần áo mới …. Tuy nhiên,  ngoài Bắc thì chưng hoa đào, còn trong Nam thì chưng hoa mai; người Công Giáo không đưa ông Táo về Trời hay xin xăm đầu năm, nhưng có Lễ Giao thừa, Lễ mồng một – cầu bình an cho năm mới, Lễ mồng hai – kính nhớ Tổ tiên và Ông bà Cha mẹ, Lễ mồng ba – thánh hóa công ăn việc làm,  có bốc lộc Lời Chúa đầu năm …

Ngoài những thích nghi với văn hoá dân tộc của Phụng vụ nói chung, hiện nay một số nhà thờ vào dịp tết cũng có treo câu đối, hoành phi, hay chỉ trang trí theo hình thức câu đối, hoành phi ở gian cung thánh. Câu đối được xem là 
tinh hoa của văn hóa chữ Hán, người Trung Quốc quan niệm: "nếu thơ văn là tinh hoa của chữ nghĩa thì câu đối là tinh hoa của tinh hoa". Bởi thế, câu đối thể hiện được sự tinh tế cao sâu về nội dung và sự cao sang, trang trọng về hình thức cũng như diễn tả cốt cách, phong thái và tâm hồn của người viết. Nếu sử dụng một câu đối cao sâu về tư tưởng và bài trí thích hợp thì tạo ấn tượng khó quên và dễ đi vào lòng người. Do đó, việc thích nghi dùng câu đối trong trang trí phụng vụ, nơi trang nghiêm và thánh thiêng vào dịp Tết dân tộc âu cũng là việc nên làm.


Vì nhiều lý do mà nét văn hoá viết và bài trí câu đối dường như đã mai một theo thời gian. Hiện nay, để viết, cảm nhận và trang trí câu đối cho đúng gặp rất nhiều khó khăn. Xin được trình bày đôi nét về câu đối.

5.  Câu đối

Câu đối thuộc thể loại văn biền ngẫu, gồm hai vế đối nhau nhằm biểu thị lý tưởng, ý chí, quan điểm, tình cảm của người viết trong một bối cảnh, biến cố, môi trường sống. Nên lưu ý là từ đối (
) ở đây có nghĩa là ngang nhau, hợp nhau thành một đôi. Câu đối là một trong những thể loại của Văn học Trung Quốc và Việt Nam.

Câu đối có nguồn gốc từ người 
Trung Quốc. Người Trung Quốc gọi câu đối là “đối liên” (對聯). “liên” () có khi đọc là liễn, có nghĩa là câu đối. Tên gọi xưa của câu đối là “đào phù” (桃符).

Cách viết: Khi viết câu đối, nếu chọn được câu chữ tuân theo nguyên tắc sau thì đôi câu đối được gọi là chỉnh đối hay đối cân.

-        Đối ý: hai ý đối phải cân nhau mà đặt thành 1 cặp sóng đôi.
-        Đối chữ: phải xét 2 phương diện thanh âm và từ loại:
+       Về thanh âm: thanh bằng đối với thanh trắc và ngược lại.
+       Về từ loại: thực tự (tự là chữ) phải đối với thực tựhư tự phải đối với hư tựdanh từ phải đối với danh từđộng từ phải đối với động từ … Nếu vế đối này có dùng chữ Hán Việt thì vế kia cũng phải dùng chữ Hán Việt ...
 
-        Đối vế: Một câu đối gồm hai vế sóng đôi. Nếu câu đối do một người sáng tác gọi là vế trên và vế dưới. Nếu một người nghĩ ra một vế để người khác làm vế kia đối lại thì gọi là vế đề và vế đối.
 
Số chữ trong câu đối không nhất định là bao nhiêu chữ. Theo số chữ và cách đặt câu có thể chia câu đối ra làm các thể sau: câu tiểu đối (là những câu 4 chữ trở xuống), câu đối thơ (là những câu làm theo lối đặt câu của thể thơ ngũ ngôn hoặc thất ngôn), câu đối phú (là những câu làm theo các lối đặt câu của thể phú, gồm có: song quan, cách cú, gối hạc hay hạc tất). 

Cách treo: Khi một câu đối do một người làm ra cả hai vế, thì chữ cuối cùng của vế trên (khi treo là câu bên trái của người đọc) là thanh trắc; còn chữ cuối cùng của vế dưới (khi treo là câu bên phải của người đọc) là thanh bang.

Ví dụ:    
Tân Xuân Thánh Thiện (vế trên, treo bên trái của người đọc – thanh trắc
Năm Mới Phát Tài (vế dưới, treo bên phải của người đọc – thanh bằng)

Lưu ý: Nếu là câu đối hoàn toàn chữ Hán thì vế trên (vế đề  - chữ cuối thanh trắc) phải treo bên phải của người đọc (vì người Trung Quốc ngày xưa viết từ phải qua).

Xin được trích dẫn một số câu đối được sử dụng vào dịp Tết trong tuyển tập “Câu Đối” của Trần Quang Chu:

 
1.   Tết Bình An Vạn Sự Như Ý 
Xuân Thánh Thiện Ơn Chúa Thỏa Lòng
 
2.   Năm Cũ Bước Qua Bao La Ân Sủng Chúa 
Năm Mới Bước Lại Rộng Rãi Nghĩa Tình Người
  
3.   Xuân Thánh Thiện Chúa Thương Gia Đình Thuận Thảo 
Tết Đạo Đức Mẹ Giúp Giáo Xứ Thịnh Cường       
  
4.   Xuân Lại Đến Nhớ Mùa Xuân Trên Thiên Quốc 
Tết Lại Về Mơ Tết Nhứt Trên Nước Chúa Hiển Vinh
  
5.   Vui Tết Đến Ơn Chúa Phát Tài Phát Lộc 
Mừng Xuân Sang Lộc Thánh Gặp Phước Gặp Lành
  
6.   Mừng Xuân Vạn Sự Như Ý Chúa 
Vui Tết Mọi Bề Đẹp Ý Cha
  
7.   Xuân Về Thêm Tuổi Thêm Nhân Đức 
Tết Đến Thêm Phúc Thêm Khôn Ngoan
  
8.   Một Năm Qua Chúa Thứ Tha Bao Lỗi Lầm Thiếu Sót 
Một Năm Mới Con Cám Đội Bao Hồng Ân
 
Cuối cùng xin kính gởi đến mọi người lời kính chúc qua câu đối:

Tân Niên Đến Chúa Ban Bình An Cho Nhân Loại
Kỷ Hợi Về Mẹ Giữ Hạnh Phúc Với Đàn Con



Thomas Nguyễn Văn Hiệp

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  • Dâng hoa kính Đức Mẹ Fatima và Thánh lễ Tạ ơn kỷ niệm ngày Đức cha Giuse được bổ nhiệm Giám mục.
     14/05/2020 06:49

    Dâng hoa kính Đức Mẹ Fatima và Thánh lễ Tạ ơn kỷ niệm ngày Đức cha Giuse được bổ nhiệm Giám mục.

    Vào lúc 19h00 ngày 13/05 tại khuôn viên Tòa Giám Mục Lạng Sơn, cộng đoàn Dân Chúa giáo xứ Chính Tòa đã long trọng dâng hoa kính Đức Mẹ và hiệp dâng Thánh lễ Tạ ơn dịp kỷ niệm 14 năm Đức Cha Giuse được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục (2006).
    Tập Tin Mục vụ số 05 - tuần từ 26/4-03/5/2020
     25/04/2020 05:52

    Tập Tin Mục vụ số 05 - tuần từ 26/4-03/5/2020

    Hằng tuần, Tòa Giám mục phát hành rộng rãi bằng nhiều hình thức Tập tin Mục vụ “Hội Thánh Tại Gia” này, để mỗi gia đình tham chiếu tổ chức các giờ cầu nguyện chung trong gia đình. Tập Tin Mục Vụ số 05 CN tuần từ 26/4-03/5/2020, Tuần III Phục Sinh A
  • Thông báo số 04 về Hướng dẫn Phụng vụ và Mục vụ trong cơn dịch Covid-19
     23/04/2020 05:16

    Thông báo số 04 về Hướng dẫn Phụng vụ và Mục vụ trong cơn dịch Covid-19

    Theo chương trình quốc gia hành động chống dịch bệnh Covid-19, từ ngày 23/4/2020, tuyệt đại đa số các tỉnh thành đã chấm dứt việc “cách ly xã hội”, dần trở lại sinh hoạt bình thường, với sự cảnh giác tối đa đề phòng dịch bệnh có thể quay lại. Trước tình hình mới này, Văn phòng TGM chuyển ý ĐGM.GP qua Thông báo số 4 như sau:
    Tập Tin Mục vụ số 04 - tuần từ 19/4-26/4/2020
     18/04/2020 08:15

    Tập Tin Mục vụ số 04 - tuần từ 19/4-26/4/2020

    Hằng tuần, Tòa Giám mục phát hành rộng rãi bằng nhiều hình thức Tập tin Mục vụ “Hội Thánh Tại Gia” này, để mỗi gia đình tham chiếu tổ chức các giờ cầu nguyện chung trong gia đình. Tập Tin Mục Vụ số 04 CN tuần từ 19/4-26/4/2020, Tuần II Phục Sinh A
  • Thiệp mừng Phục Sinh: "Bình an cho anh em...đừng xao xuyến và quá sợ hãi"
     11/04/2020 22:41

    Thiệp mừng Phục Sinh: "Bình an cho anh em...đừng xao xuyến và quá sợ hãi"

    "Thầy để lại bình an cho anh em, Thầy ban cho anh em bình an của Thầy. Thầy ban cho anh em không theo kiểu thế gian. Anh em đừng xao xuyến cũng đừng sợ hãi." (Ga 14.27)
    Mừng sinh nhật chức Linh Mục: Lời tâm tình của Đức Giám mục Giáo phận
     08/04/2020 22:03

    Mừng sinh nhật chức Linh Mục: Lời tâm tình của Đức Giám mục Giáo phận

    Giám mục cũng như linh mục đều được chia sẻ chức linh mục duy nhất của Chúa Kitô, ngày thứ Năm Tuần Thánh, Giáo hội tưởng niệm việc Chúa Giêsu thiết lập Bí Tích Thánh Thể và chức Linh Mục Thừa Tác.
  • Tổng vệ sinh Nhà Chúa Tuần Thánh và Phục Sinh 2020
     07/04/2020 05:54

    Tổng vệ sinh Nhà Chúa Tuần Thánh và Phục Sinh 2020

    Dịch bệnh do vi-rút Covid-19 hạn chế nhiều sinh hoạt tại Nhà thờ. Hôm nay, thứ Ba Tuần Thánh, Nhà thờ Chính tòa Lạng Sơn có ngày “ra quân” tổng vệ sinh nhà thờ, chuẩn bị mừng lễ Phục Sinh trong âm thầm, đồng thời thực hiện việc phòng ngừa dịch bệnh.
    Tập Tin Mục vụ số 02 - tuần từ 05/4-12/4/2020
     04/04/2020 04:56

    Tập Tin Mục vụ số 02 - tuần từ 05/4-12/4/2020

    Hằng tuần, Tòa Giám mục phát hành rộng rãi bằng nhiều hình thức Tập tin Mục vụ “Hội Thánh Tại Gia” này, để mỗi gia đình tham chiếu tổ chức các giờ cầu nguyện chung trong gia đình. Tập Tin Mục Vụ số 02 CN tuần từ 05/4-12/4/2020, Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh năm A.
  • Thông báo số 3 - Về việc cử hành Tuần Thánh và Phục Sinh năm 2020
     04/04/2020 00:50

    Thông báo số 3 - Về việc cử hành Tuần Thánh và Phục Sinh năm 2020

    Dịch bệnh COVID-19 vẫn đang lây lan nhanh chóng tại các quốc gia, nhất là tại châu Âu và Mỹ. Tại Việt Nam, số bệnh nhân dương tính với vi-rút Corôna mỗi ngày một tăng thêm. Đây cũng là thời điểm Giáo Hội Công giáo cử hành Tuần thánh và Đại lễ Phục sinh. TGM.Lạng Sơn gửi thông báo số 3 về việc cử hành Tuần Thánh và Phục Sinh trong Giáo phận như sau:
    Thánh Lễ Thời Dịch Bệnh
     01/04/2020 23:07

    Thánh Lễ Thời Dịch Bệnh

    Dịch bệnh Covid-19 đang lây truyền cách khủng khiếp trên toàn thế giới. Ngay tại Việt Nam chúng ta, tuy con số nhiễm bệnh chưa nhiều, hầu hết đã được chữa khỏi và nhất là chưa có ca tử vong nào, nhưng nhà chức trách vẫn dành mọi nỗ lực và biện pháp tối ưu để ngăn chận, vì “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

  • Lễ Hiện Xuống: Khai sinh Giáo Hội truyền giáo
     26/05/2020 20:16

    Lễ Hiện Xuống: Khai sinh Giáo Hội truyền giáo

    “Như Cha đã sai Thầy, thì Thầy cũng sai anh em”. Rồi Người thổi hơi vào các ông và bảo: “Anh em hãy nhận lấy Thánh Thần” (Ga 20, 21-22). Các Tông đồ đã nhận lãnh Thánh Thần để ra đi truyền giáo. Chính Thánh Thần đã làm cho các ngài hoàn toàn đổi mới.
    Môi trường lao động trong xã hội Việt Nam, một địa chỉ mới cho sứ vụ Phúc-âm-hóa
     21/05/2020 18:42

    Môi trường lao động trong xã hội Việt Nam, một địa chỉ mới cho sứ vụ Phúc-âm-hóa

    Khi hưởng ứng tinh thần Laudato Si' chúng ta không chỉ dừng lại ở nỗ lực củng cố và bảo vệ môi trường thiên nhiên mà thôi nhưng còn được mời gọi đi sâu vào “nguồn gốc nhân bản của cuộc khủng hoảng sinh thái” (Ls, số 101)
  • ĐTC Phanxicô: truyền giáo là quà tặng nhưng không của Chúa Thánh Thần
     21/05/2020 18:42

    ĐTC Phanxicô: truyền giáo là quà tặng nhưng không của Chúa Thánh Thần

    Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng việc loan báo Tin Mừng là món quà nhưng không của Chúa Thánh Thần, khác với bất kỳ sự tuyên truyền chính trị hay văn hóa, tâm lý hay tôn giáo nào.
    Cha Eugene Murray và 62 năm truyền giáo tại Đài Loan
     17/05/2020 19:30

    Cha Eugene Murray và 62 năm truyền giáo tại Đài Loan

    Từ khi đặt chân đến Đài Loan vào năm 1958, nơi này đã trở thành trọn cuộc đời của cha Eugene Murray. Cha tóm tắt 62 năm trong sứ vụ linh mục truyền giáo ở Đài Loan của mình bằng 2 câu đơn giản: tốt với người dân và cậy dựa vào ơn Chúa.
  • [Vui bước Tin Mừng] Sức mạnh của lời cầu nguyện
     08/05/2020 11:53

    [Vui bước Tin Mừng] Sức mạnh của lời cầu nguyện

    Câu chuyện được kể từ một sơ trực tiếp trên cánh đồng truyền giáo và chứng kiến những việc lạ lùng Thiên Chúa làm như những ngày đầu của Công vụ Tông đồ. Mục Vui bước Tin Mừng là kết quả sự cộng tác giữa Vatican News Tiếng Việt và Uỷ ban Loan báo Tin Mừng của Hội đồng Giám mục Việt Nam.
    Covid-19 và Truyền Giáo
     06/05/2020 12:16

    Covid-19 và Truyền Giáo

    Cùng chung số phận và cùng chia sẻ những vấn đề của con người, Giáo Hội không bao giờ cho phép mình đứng ngoài những khó khăn, vất vả, những băn khoăn, thao thức, những lo âu, khắc khoải, cũng như những cố gắng, phấn đấu của cộng đồng nhân loại.
  • Phát triển Ơn gọi Truyền giáo trong một giáo xứ
     04/05/2020 19:54

    Phát triển Ơn gọi Truyền giáo trong một giáo xứ

    Làm thế nào để phát triển ơn gọi truyền giáo trong một giáo xứ là mối bận tâm đang được đặt ra cho công cuộc loan báo Tin Mừng hôm nay. Việc phát triển này nói lên vai trò đặc biệt quan trọng của mỗi giáo xứ có ảnh hưởng sâu rộng đối với sứ vụ truyền giáo của Giáo Hội. Do đó, giáo xứ trở thành hạt nhân cơ bản giúp phát triển ơn gọi truyền giáo cách hiệu quả và bền vững.
    Sứ mạng Truyền giáo trong thời đại hôm nay
     19/04/2020 11:15

    Sứ mạng Truyền giáo trong thời đại hôm nay

    Người Ki-tô hữu luôn là người tiên phong trong đời sống thường ngày bằng các việc làm thiết thực hữu hiệu nhất, mang lại lợi ích cho con người và thiên nhiên như những nhân chứng sống của Đức Ki-tô trong thời đại mới.
  • Đại hội Truyền Giáo lần III: Chương trình văn nghệ
     18/10/2019 11:51

    Đại hội Truyền Giáo lần III: Chương trình văn nghệ

    Đại hội Truyền giáo lần III của GIáo phận Lạng Sơn Cao Bằng được tiếp tục với phần văn nghệ từ lúc 20 giờ do một số giáo xứ thể hiện. Những tiết mục thật ý nghĩa, diễn tả sinh động những bước chân truyền giáo, những mong ước truyền giáo và lòng quyết tâm dấn thân cho sứ mạng trọng yếu này. Sau đây là một số clip ghi nhận:
    Đại hội Truyền Giáo lần III: Thánh lễ chiều 18/10/2019
     18/10/2019 11:21

    Đại hội Truyền Giáo lần III: Thánh lễ chiều 18/10/2019

    Vào hồi 19 giờ chiều thứ Sáu, ngày 18 tháng 10 năm 2019, trong khung cảnh của Đại hội Truyền Giáo lần thứ III Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng, Đức cha Giuse đã chủ sự Thánh lễ mừng kính thánh Luca theo lịch Phụng vụ Giáo hội và cách riêng cầu cho việc loan báo Tin Mừng.

Đăng ký nhận bản tin
Nhập email để nhận được những tin tức mới nhất từ chúng tôi.
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập23
  • Máy chủ tìm kiếm4
  • Khách viếng thăm19
  • Hôm nay6,487
  • Tháng hiện tại253,587
  • Tổng lượt truy cập5,833,248
Đánh giá website

Quý vị đánh giá website GPLS thế nào?

Chúa Thánh Thần hiện xuống
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây