Con người – huyền nhiệm của sự khao khát hạnh phúc đích thực

Thứ tư - 09/01/2019 09:52 260 0
Dầu muốn dầu không, con người vẫn luôn phải tự vấn về nguồn gốc và ý nghĩa đích thực sự hiện hữu của chính mình...
Con người – huyền nhiệm của sự khao khát hạnh phúc đích thực

Nhân loại ngày hôm nay vẫn đang rất hãnh diện với những khám phá và năng lực của mình về mọi lĩnh vực. Tuy nhiên, nỗi trăn trở với những câu hỏi về hướng chuyển biến hiện nay của thế giới, về chỗ đứng và vai trò của con người trong vũ trụ, về ý nghĩa của những nỗ lực cá nhân cũng như tập thể, và sau hết, về cùng đích của con người vẫn không bao giờ nguôi ngoai[1]. Quả vậy, từ hai ngàn năm nay, triết học với những suy tư không ngừng nghỉ cũng mới chạm đến bề mặt chứ chưa đạt thấu chân lý về con người. Dầu muốn dầu không, con người vẫn luôn phải tự vấn về nguồn gốc và ý nghĩa đích thực sự hiện hữu của chính mình:

Ta phải chăng là một tiên đồng
Vỡ chén ngọc sa đầy trên hoang đảo
Để chiều chiều ra nghe thông ngàn réo
Sóng triều dâng, mây lặn cõi trời xưa
Và hồn quê thương hận đến bao giờ[2].

Đó cũng là khắc khoải mà thánh Augustine đã phải kinh qua trong suốt hành trình truy tầm chân lý đích thực về chính mình: “Lạy Chúa, Ngài đã tạo dựng chúng con cho Ngài và trái tim chúng con chưa nghỉ ngơi được chừng nào chưa an nghỉ trong Ngài.”[3]

Bởi lẽ con người không phải được sinh ra từ tảng đá hay một ngọn cây huyền thoại[4] và không chỉ hiện hữu mà không có lý do gì[5] và chính vì hiện hữu và hiện sinh của con người là vấn đề cách căn, nên dẫu biết rằng sẽ có sự trờn chân trật bước trên con đường tìm kiếm chân lý, các triết gia tự cổ chí kim, từ Đông sang Tây cũng liều nhắm mắt đưa chân[6] để có câu trả lời khả dĩ cho vấn nạn dường như bất khả đạt thấu đối với lý trí này.

Trong những suối nguồn tư tưởng đó, con người có lúc xuất hiện như một thần minh (Ấn Độ giáo, Platon), nhưng cũng có lúc bị giáng xuống hàng công cụ (Karl Marx); có lúc như là tự do (Sartre), tương quan, ý chí và sức mạnh (Augustine), nhưng cũng có lúc như là hay chết (Unamuno và Ernest Becker), tính dục (Sigmund Freud) hay sinh, bệnh, lão, tử (Phật giáo)… Dầu con người có là gì đi nữa trong tư tưởng của các triết gia, chúng ta cũng có thể nhận thấy rằng những nỗ lực của họ dẫu sao cũng không phải là dã tràng xe cát biển đông, những suy tư đó vẫn cung ứng cho chúng ta một tầm nhìn rộng mở hơn để có thể truy vấn về thực tại con người. Quả thế, dầu muốn dầu không, chúng ta cũng phải chân nhận rằng đã là người thì ai chẳng úy tử tham sinh, ai chẳng phải chết, vì mọi sự có sinh đều có hóa. Đã mang lấy nghiệp vào thân[7] thì phải đón nhận sinh, lão, bệnh, tử; đón nhận có lúc xem con người làm công cụ sản xuất để mà nuôi sống bản thân và gia đình, phát triển xã hội; đón nhận những yếu tố tính dục trong thân xác hữu hạn; đón nhận những tương quan, khát khao tự do và ý chí,… đó là lẽ thế gian thường tình, vì nếu không thế thì đâu đã phải là một con người cho đúng nghĩa, cho dầu có kẻ vì nô vong cho những thứ đó mà trở nên lạc đạo vong bần để rồi tự tha hóa bản thân thành kẻ nhân bần khí đoản, hay những con quái vật của tạo hóa, kho chứa chấp những điều dối giả, giảo quyệt, gian ngoan, kẻ bày đặt những chuyện xấu xa vụng dại, kẻ thù của sự đúng mực cần phải có. [8]

Nhưng hiện hữu và hiện sinh của con người mà chỉ có vậy thôi sao? Hẳn là không phải chỉ có thế chứ! Bởi như Pascal đã nói: “Con người chỉ là một cây sậy, yếu ớt nhất trong thiên nhiên, nhưng là một cây sậy biết suy tư.”[9] Con người quả là một cây sậy yếu ớt nhất, bởi chỉ một cơn gió thoảng, một giọt nước cũng đủ để lấy đi sinh mạng của nó rồi. Tuy nhiên, con người độc đáo ở chỗ nó biết nó chết, đó là điều quý giá nhất mà Cao Xanh kia đã ban tặng cho nó. Và bởi biết mình chết, biết mình được sinh ra, nên nó biết mình sẽ chết cho điều gì và biết mình sống cho điều gì chứ không phải “sinh ra không lý do, kéo lê cuộc đời vì nhu nhược rồi chết vì ngẫu nhiên.”[10] Cũng chính vì cái suy tư và cái biết vươn lên ấy mà con người khác với cây cỏ cá chim, chính cái suyấy mà trong loài người có bậc thánh nhân và cũng có kẻ phàm tục; có bậc tuyệt thế tài tình phàm cũng có kẻ bất tài vô dụng, chỉ nửa lòa nửa sáng trong vòng áo mũ, trong cuộc no say; có người quân tử và kẻ tiểu nhân. Đó âu cũng là cái huyền nhiệm về con người vậy.[11]

Chính cái huyền nhiệm nơi con người người ấy mà tư tưởng nhân loại dù phát triển tới đâu cũng không thể nắm bắt được hết. Và rồi con người ta lắm lúc cả một đời rong ruổi tìm kiếm chân lý về mình dựa trên sự ngạo nghễ của lý trí, đến khi tỉnh ngộ, như trẻ con thức giấc sau giấc mộng dài mới biết cái chân lý về mình đó là cái bất khả tư nghị, và ngộ ra rằng mình quả đang mò trăng đáy nước. Cũng chính vì thế, Nietzsche mới kết án nghiệt ngã những ai suốt đời chỉ tư tưởng mà bỏ mất cả cuộc đời, bởi chỉ cuộc đời này là có thực.[12] 

Lạ thay, huyền nhiệm con người lại nằm ở nơi sự hữu hạn của nó. Quả thế, chỉ khi con người (adam) ý thức được mình chỉ là bụi đất (adame)[13], khi đó nó mới hiểu được huyền nhiệm cao cả trong sự hiện hữu của bản thể mình. Chính nơi phận mỏng cánh chuồn đó mà con người luôn luôn phải trăn trở về chính mình, và càng khắc khoải bao nhiêu lại thấy hiện hữu và hiện sinh của mình là điều bất khả tát cạn bấy nhiêu. May thay, cũng chính vì ý thức được sự hữu hạn của mình với sự vô hạn của đất trời và vạn vật, đặc biệt là của Đấng Siêu Việt mà con người biết khát khao vươn tới sự siêu việt của thực tại. Ý thức sự hữu hạn của mình và sự vô hạn của Tạo Hóa không phải là để căm phẫn Tạo Hóa gây chi cuộc hí trường, nhưng là để biết đắm chìm vào trong mầu nhiệm của sự sống, là chính Tạo Hóa để khám phá ra giá trị đích thực của mình. Có đặt mình trong tương quan với Đấng Siêu Việt, con người mới kín múc được ý nghĩa tròn đầy của sự sống. Có thế, con người mới hiểu được huyền nhiệm của sự sống thật lớn lao, mới hiểu tại sao có một vị Thiên Chúa đã từ bỏ trời cao để “ngụp lặn trong đáy vực thẳm và uống cạn chén đắng làm người.”[14]

Chung cuộc, khi lý trí con người nói về chính mình âu cũng chỉ là tiếng bập bẹ đáng thương của cái hữu hạn với cái vô hạn mà thôi. Và nhân loại phải trở về với thực tại rằng, đã làm người thì phải biết đến nhọc nhằn, đau khổ, lớn lên, xuống dốc, già nua và chết. Tất cả đều nằm trong chương trình của Tạo Hóa, nhưng chúng ta phải biết hạnh phúc là gì. Chỉ con người mới khát, chỉ tâm hồn con người mới không nghỉ ngơi. Bạn không lấy làm lạ sao?[15]

 Đặng Xuân Quỳnh
 

Tài liệu tham khảo

  1. Augustine (Vân Thúy dịch), Tự Thuật, Nxb. Tôn Giáo, 2010.
  2. Bernard Morichère (Phan Quang Định biên dịch), Triết Học Tây Phương, Nxb. Văn Hóa Thông Tin, 2010.
  3. Hoành Sơn, Dẫn Vào Triết Với Triết Cơ Bản, Fullerton, 1995.
  4. Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, Từ Điển Công Giáo, Tôn Giáo, 2016.
  5. Hội Đồng Giám Mục Việt Nam dịch, Vaticanô II, Nxb. Tôn Giáo, 2012.
  6. Michael D. Moga, (Lê Đình Trị dịch), Điều Gì Làm Cho con Người Thực Sự Là Người,   Phương Đông, 2014.
  7. Miguel De Cervantes (Trương Đắc Vỵ dịch), Đônkihôtê, Nxb. Văn Học, 2013.
  8. Nguyễn Du, Truyện Kiều, Nxb. Hội Nhà Văn, 2002.
  9. Platon (Nguyễn Khánh Hoan dịch), Cộng Hòa, Thế Giới, 2014
  10. Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương, Chuỗi Mân Côi Trong Đời Sống Chiêm Niệm, ĐCV Vinh Thanh (lưu hành nội bộ).
  11. Trần Thái Đỉnh, Triết Học Hiện Sinh, Văn Học, 2015.

[1] x. Vaticanô II, Gaudium et Spes, số 3.
[2] Borné dans sa nature, infini dans se voeux
  L’homme est un dieu tombé qui se souvient des cieux!
Trích trong Hoành Sơn, Dẫn vào triết với triết cơ bản, Fullerton, 1995, tr. 8.
[3] Augustine (Vân Thúy dịch), Tự thuật, Nxb. Tôn Giáo, 2010, tr. 32.
[4] x. Platon (Nguyễn Khánh Hoan dịch), Cộng hòa, số 544d, Nxb. Thế Giới, 2014, tr. 550.
[5] x. Jean Paul Sartre, trong  Bernard Morichère (Phan Quang Định dịch), Triết Học Tây Phương, Nxb. Văn Hóa Thông Tin, 2010, tr. 1141.
[6] Nguyễn Du, Truyện Kiều, câu 1115.
[7] Ibidem, câu 3249.
[8] Miguel De Cervantes (Trương Đắc Vỵ dịch), Đônkihôtê (Tập 1), Nxb. Văn Học, 2013, tr. 530.
[9] “L’ homme n’est qu’un roseau, leplus faible de la nature, mais c’est un roseau pensant” – Pascal, Pensees.
Trích trong  Bernard Morichère (Phan Quang Định dịch), Triết Học Tây Phương, Nxb. Văn Hóa Thông Tin, 2010, tr. 463.
[10] “Tout existant nait sans raison, se prolonge par faiblesse et meurt par rencontre” – Jean Paul Sartre,  La Nauseé.
Trích trong Trần Thái Đỉnh, Triết Học Hiện Sinh, Nxb. Văn Học, 2015, tr. 300.
[11] Khái niệm Mystère de l’être (Huyền nhiệm hữu thể) xuất phát từ triết gia hiện sinh hữu thần người Pháp Gabriel Marcel (1889 – 1973).
[12] x. Trần Thái Đỉnh, Sđd, tr. 127.
[13] Trong tiếng Hipri, adam nghĩa là người còn adame nghĩa là bụi đất.
[14] Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương, Chuỗi Mân Côi Và Đời Sống Chiêm Niệm, ĐCV Vinh Thanh (lưu hành nội bộ).
[15] x. Anthony De Mello, Đi Trên Nước, Nxb. Tôn Giáo, 2009, tr. 31.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  • Thánh lễ trọng mừng Chúa Phục Sinh tại Giáo xứ Bản Lìm
     21/04/2019 11:07

    Thánh lễ trọng mừng Chúa Phục Sinh tại Giáo xứ Bản Lìm

    Vào hồi 19h30 chiều ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 21 tháng 04 năm 2019, Đức cha Giuse Giuse đã chủ sự Thánh lễ trọng thể mừng Chúa Phục Sinh tại ngôi thánh đường cổ kính của giáo xứ Bản Lìm. 
    Giáo xứ Ngạn Sơn Thánh lễ Vọng Mừng Chúa Phục Sinh
     20/04/2019 21:51

    Giáo xứ Ngạn Sơn Thánh lễ Vọng Mừng Chúa Phục Sinh

    Hòa chung với niềm vui của Giáo Hội hân hoan mừng đại lễ Phục sinh, thứ Bảy Tuần Thánh, ngày 20 tháng 4 năm 2019, tại Nhà thờ Ngạn Sơn, Cha xứ Phêrô Vũ Văn Tạo đã chủ sự các nghi thức trong đêm Canh Thức và Thánh lễ mừng Chúa Phục Sinh. Tham dự thánh lễ có rất đông giáo dân ở trong và ngoài xứ.
  • Hân hoan mừng Chúa Phục Sinh tại Giáo xứ Thanh Sơn 
     20/04/2019 21:44

    Hân hoan mừng Chúa Phục Sinh tại Giáo xứ Thanh Sơn 

    Hòa chung tâm tình và niềm vui với toàn thể Giáo Hội trong ngày Con Thiên Chúa hoàn tất công cuộc cứu độ nhân loại, tối thứ Bảy Tuần Thánh, 20/4/2019, giáo xứ Thanh Sơn hân hoan và long trọng cử hành Đêm Canh Thức và Thánh lễ Phục Sinh.
    Giáo xứ Thanh Sơn suy ngắm 15 sự Thương khó Chúa
     20/04/2019 21:32

    Giáo xứ Thanh Sơn suy ngắm 15 sự Thương khó Chúa

    Trong bầu khí trang nghiêm của chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, 19/4/2019, cộng đoàn Giáo xứ Thanh Sơn (thuộc Giáo hạt Cao Bằng) đã cử hành suy ngắm 15 sự Thương khó của Chúa Giêsu.
  • Thánh lễ trọng mừng Chúa Phục Sinh tại Nhà thờ Chính Tòa Lạng Sơn
     20/04/2019 20:53

    Thánh lễ trọng mừng Chúa Phục Sinh tại Nhà thờ Chính Tòa Lạng Sơn

    Vào hồi 6 giờ sáng ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 21 tháng 04 năm 2019, Đức cha Giuse CHâu Ngọc Tri, Giám mục Giáo phận Lạng Sơn – Cao Bằng, đã chủ sự Thánh lễ trọng thể mừng Chúa Phục Sinh tại Nhà thờ Chính Tòa Lạng Sơn.
    Hân hoan cử hành Đêm Vọng Phục Sinh tại Giáo xứ Nà Cáp
     20/04/2019 12:41

    Hân hoan cử hành Đêm Vọng Phục Sinh tại Giáo xứ Nà Cáp

    Tối thứ Bảy Tuần Thánh, ngày 19 tháng 4 năm 2019, tại Nhà nguyện tạm của Giáo xứ Nà Cáp, cha xứ Antôn Đỗ Văn Tiên đã chủ tế Nghi thức làm phép Nến Phục Sinh và Thánh lễ Canh thức Vượt Qua thật long trọng với sự hiện diện của đông đảo cộng đoàn dân Chúa.
  • Thánh Lễ Vọng Phục Sinh 2019 tại giáo xứ Chính Tòa
     20/04/2019 12:33

    Thánh Lễ Vọng Phục Sinh 2019 tại giáo xứ Chính Tòa

    Tối ngày 20/04/2019, cha Tổng Đại Diện – chánh xứ Chính Tòa Giuse Trần Đức Hạnh đã chủ sự nghi thức làm phép lửa mới, kiệu nến Phục Sinh và cử hành thánh lễ Vọng Phục Sinh tại nhà thờ Chính Tòa Lạng Sơn.
    Thánh lễ Vọng Phục Sinh tại Nhà thờ Giáo xứ Mỹ Sơn do Đức cha Giuse chủ sự
     20/04/2019 12:12

    Thánh lễ Vọng Phục Sinh tại Nhà thờ Giáo xứ Mỹ Sơn do Đức cha Giuse chủ sự

    Vào hồi 20 giờ thứ Bảy Tuần Thánh, ngày 19 tháng 04 năm 2015, tại Thánh đường Giáo xứ Mỹ Sơn, Đức cha Giuse Châu Ngọc Tri – Giám mục Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng đã long trọng cử hành Đêm Canh Thức Mừng Chúa Phục Sinh.
  • Giáo xứ Cao Bình cử hành Tam Nhật Thánh
     19/04/2019 23:55

    Giáo xứ Cao Bình cử hành Tam Nhật Thánh

    Hiệp cùng toàn thể Giáo hội trong Tam Nhật Thánh, cùng bước đi với Chúa Giêsu trong hành trình cuộc Khổ nạn và Phục Sinh của Người, Cộng đoàn Dân Chúa Giáo xứ Cao Bình đã sốt sắng tham dự các cử hành Phụng vụ và Đạo đức được cử hành trang trọng, cảm động và sốt sáng tại Nhà thờ Giáo xứ.
    Tam nhật Thánh tại Giáo xứ Bó Tờ
     19/04/2019 22:58

    Tam nhật Thánh tại Giáo xứ Bó Tờ

    Bước vào ngày đầu tiên của Tam Nhật Thánh, Giáo Hội tưởng niệm lại việc Chúa Giêsu thiết lập Bí Tích Thánh Thể, Bí tích truyền chức Thánh và lời dặn dò sau cùng của Chúa cho các môn đệ: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 15,12).

  • Bữa ăn huynh đệ trưa Thứ Năm Tuần Thánh, 18/4/2019
     18/04/2019 01:15

    Bữa ăn huynh đệ trưa Thứ Năm Tuần Thánh, 18/4/2019

    Trưa thứ Năm Tuần Thánh, ngày 18/4/2019, Tòa Giám mục Lạng Sơn đã tổ chức gặp mặt và bữa ăn huynh đệ dành cho những người già, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn từ khắp nơi.
    Giáo xứ Thất Khê tiếp tục thăm viếng bác ái Mùa Chay
     13/04/2019 05:12

    Giáo xứ Thất Khê tiếp tục thăm viếng bác ái Mùa Chay

    Trong tâm tình bác ái của Mùa Chay Thánh, ngày 11 tháng 4 năm 2019, Giáo xứ Thất Khê đã đến thăm viếng và trao quà bác ái cho một số gia đình nghèo thuộc Xã Bắc Ái, huyện Tràng Định của tỉnh Lạng Sơn.
  • Giáo xứ Ngạn Sơn đổ nền bê tông cho gia đình nghèo.
     13/04/2019 00:20

    Giáo xứ Ngạn Sơn đổ nền bê tông cho gia đình nghèo.

    Ngày 12 tháng Tư năm 2019, Giáo xứ Ngạn Sơn đã có ngày làm việc bác ái tại xã Đồng Giáp, huyện Văn Quan của tỉnh Lạng Sơn, nằm trong địa giới mục vụ được uỷ thác.
    Caritas Giáo phận tặng quà cho học sinh nghèo tại Văn Quan
     10/04/2019 22:50

    Caritas Giáo phận tặng quà cho học sinh nghèo tại Văn Quan

    Caritas Giáo phận tặng quà là quần áo, ủng đi mưa cho học sinh của các trường Tiểu học và Trung học Cơ sở tại xã Yên Phúc, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn. Đại diện các trường bày tỏ sự biết ơn và đã vui mừng nhận món quà ý nghĩa này để trao cho các học sinh nghèo nơi đây.
  • Giáo xứ Ngạn Sơn thăm viếng làm việc bác ái trong Mùa Chay Thánh
     09/04/2019 22:34

    Giáo xứ Ngạn Sơn thăm viếng làm việc bác ái trong Mùa Chay Thánh

    Giáo xứ Ngạn Sơn với sự kêu gọi của Cha xứ Phê-rô Vũ Văn Tạo đã tổ chức chương trình thiện nguyện Mùa Chay với sự chung tay đóng góp của mọi thành phần Dân Chúa trong Giáo xứ, để giúp đỡ những gia đình khó khăn trong giáo xứ và nơi những bản làng xa xôi. 
    Niềm vui chia sẻ với người vô gia cư của cha Vincenzo Bordo
     31/03/2019 19:14

    Niềm vui chia sẻ với người vô gia cư của cha Vincenzo Bordo

    Trong số 7500 người cầm đuốc trong cuộc rước đuốc Thế vận hội qua các thành phố của Nam hàn, trước khi Thế vận hội mùa đông bắt đầu diễn ra tại Bình Xương, Nam hàn, từ ngày 09-25.02 năm ngoái (2018), có một linh mục người Ý. Đó là cha Vincenzo Bordo, người đã hoạt động truyền giáo tại Hàn quốc từ năm 1990 và cha đang phụ trách mục vụ cho người vô gia cư và trẻ em đường phố.
  • Giáo xứ Bó Tờ thăm viếng mục vụ Bác ái trong Mùa Chay
     29/03/2019 11:15

    Giáo xứ Bó Tờ thăm viếng mục vụ Bác ái trong Mùa Chay

    Trong tâm tình những ngày Mùa Chay Thánh 2019, Giáo xứ Bó Tờ đã thường xuyên thăm viếng, giúp đỡ những người nghèo trong các xóm làng xa xôi khó khăn. Việc bác ái của Giáo xứ có sự tham gia của quý Cha, quý Dì, bà con giáo dân và những tấm lòng hảo tâm. Tất cả làm nên nét đẹp của tình Chúa, tình người trong mùa Đông biên giới giữa Mùa Chay này.
    Cần lắm một bàn tay yêu thương
     28/03/2019 23:27

    Cần lắm một bàn tay yêu thương

    “Hãy phục vụ, đồng hành và ra khỏi mình để đến với anh chị em bệnh nhân đau khổ.” Vì ai cũng có quyền được sống xứng với phẩm giá của con người. Hãy là “đôi mắt cho người mù, đôi chân cho người què.” (G 29, 15).
  • Caritas Việt Nam: Thư ngỏ chương trình Nhịp Tim Yêu Thương
     28/03/2019 23:27

    Caritas Việt Nam: Thư ngỏ chương trình Nhịp Tim Yêu Thương

    Xin quý Cha thông báo cho anh chị em trong Giáo xứ và khu vực của mình đang sinh sống biết về chương trình Nhịp Tim Yêu Thương và liên lạc về địa chỉ trong văn bản để được giúp đỡ.
    Giáo xứ Thánh Tâm thăm viếng người nghèo trong Mùa Chay
     23/03/2019 10:10

    Giáo xứ Thánh Tâm thăm viếng người nghèo trong Mùa Chay

    Sống tinh thần bác ái Mùa Chay, Giáo xứ Thánh Tâm Hà Giang, nơi xa xôi nhất của Giáo phận Lạng Sơn Cao Bằng, đã tổ chức nhiều cuộc thăm viếng những người khó khăn ở các xã bản xa xôi trong Giáo hạt cực Bắc đất nước này.

Đăng ký nhận bản tin
Nhập email để nhận được những tin tức mới nhất từ chúng tôi.
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập75
  • Máy chủ tìm kiếm8
  • Khách viếng thăm67
  • Hôm nay7,693
  • Tháng hiện tại170,705
  • Tổng lượt truy cập1,768,079
Đánh giá website

Quý vị đánh giá website GPLS thế nào?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây